W survivalu brak wody zabija szybciej niż brak jedzenia - wiemy to z zasady trójek w survivalu. Problem w tym, że samo znalezienie wody nie oznacza jeszcze, że nadaje się ona do picia. Nawet czysty, zimny strumień może zawierać bakterie, pasożyty albo ślady chemikaliów.

Zanim przejdziemy do metod filtrowania i uzdatniania, warto zrozumieć, jakie zagrożenia mogą kryć się w wodzie. Dzielą się one na 4 główne grupy.

Biologiczne

Najczęstsze zagrożenie w naturalnych źródłach i zarazem jedno z największych, ale na szczęście zwykle najłatwiejsze do ograniczenia. Do tej grupy zaliczają się bakterie (np. E. coli, Salmonella), wirusy (np. zapalenia wątroby typu A), a także pasożyty takie jak Giardia lamblia oraz inne szkodliwe drobnoustroje. Nawet mała ilość może wywołać silne biegunki i odwodnienie oraz inne komplikacje zdrowotne. W stojących wodach pojawiają się też glony i sinice, które wytwarzają toksyny. Najprościej usunąć te zanieczyszczenia, gotując pozyskaną wodę.

Chemiczne

Pochodzą głównie z działalności człowieka. Mogą to być metale ciężkie (ołów, rtęć, arsen), pestycydy i nawozy spływające z pól, a także związki przemysłowe i ropopochodne. Są groźne, bo często nie mają wyraźnego smaku ani zapachu, a część z nich może kumulować się w organizmie.

To ważne: gotowanie, chlor czy jod nie usuwają większości skażeń chemicznych. Proste filtry terenowe również zwykle nie dają pełnej ochrony. Węgiel aktywowany może pomóc ograniczyć część związków i poprawić smak oraz zapach wody, ale nie daje gwarancji bezpieczeństwa. Jeśli istnieje podejrzenie skażenia chemicznego (np. okolice pól uprawnych, zakładów przemysłowych, dróg, składowisk odpadów), najlepszą decyzją jest zmiana źródła wody.

Fizyczne (mechaniczne)

To widoczne zabrudzenia: piasek, muł, resztki roślin czy owady. Same w sobie zwykle nie są największym zagrożeniem, ale powodują mętność wody, pogarszają jej smak i mogą utrudniać skuteczną dezynfekcję, ponieważ drobnoustroje mogą ukrywać się w zawiesinie. W ostatnich latach coraz częściej spotyka się też plastik i mikroplastik. Najczęściej usuwa się je za pomocą filtracji.

Radiologiczne

Spotykane bardzo rzadko, ale możliwe w rejonach skażonych promieniowaniem (awarie reaktorów, katastrofy nuklearne, miejsca wydobycia, tereny rażone bronią nuklearną). Woda może zawierać radioaktywne izotopy, które kumulują się w organizmie i z czasem mogą wywołać np. choroby nowotworowe. To skrajny, lecz realny scenariusz, ale bardziej w preppingu niż survivalu. Na co dzień nie musisz się nimi za bardzo przejmować, warto jednak wiedzieć o ich istnieniu.

Jeśli podejrzewasz skażenie radiologiczne źródła wody, rozważ pozyskanie jej z alternatywnego źródła. Pij ją jedynie w ekstremalnych przypadkach, i to niewielką ilość. Zagrożenie oczywiście zależy również od stopnia napromieniowania.

Jak ocenić źródło wody w terenie

Przed pobraniem wody zwróć uwagę na otoczenie. Nawet najlepszy filtr ma swoje ograniczenia, dlatego sam wybór źródła jest już pierwszym etapem uzdatniania.

Unikaj wody:

• stojącej, zielonej lub z wyraźnym nalotem,
• o dziwnym zapachu (ropa, chemia, zgnilizna),
• płynącej przez tereny rolnicze lub przemysłowe,
• pobieranej tuż poniżej obozowisk, pastwisk i zabudowań,
• z widoczną pianą, ściekami lub martwymi zwierzętami w pobliżu.

W miarę możliwości wybieraj:

• wodę płynącą zamiast stojącej,
• źródła bijące bezpośrednio z ziemi,
• górne odcinki strumieni,
• wodę deszczową zbieraną do czystego pojemnika,
• śnieg lub lód (po przetopieniu i najlepiej przegotowaniu).

W jakiej kolejności uzdatniać wodę

W miarę możliwości sytuacji w jakiej się znajdujesz, najbezpieczniej działać następującymi etapami:

1. Wybierz możliwie najlepsze źródło – to ważniejsze niż sam filtr.
2. Przefiltruj mechanicznie wodę – usuń muł, piasek i większe zabrudzenia.
3. Uzdatnij biologicznie – przez gotowanie, tabletki, chlor lub filtr do wody.
4. Jeśli podejrzewasz poważną chemię – zmień źródło, zamiast liczyć na improwizację.

Podsumowanie

Najczęściej w survivalu mamy do czynienia z zanieczyszczeniami biologicznymi i fizycznymi, rzadziej z chemicznymi, bardzo rzadko z radiologicznymi. Pamiętaj: woda, która wygląda czysto, wcale nie musi być bezpieczna. Świadomość zagrożeń to pierwszy krok do ich uniknięcia.

Seria wszystko o wodzie dotyczy pozyskiwania, filtrowania i uzdatniania wody w warunkach terenowych. Omawiam sposoby zdobywania wody oraz metody jej bezpiecznego przygotowania do picia. Zobacz również pozostałe artykuły z tej serii.